جیغاتاي شيوهسيندن سئچيلميش اينجيلر.
.Cığatay şivəsindən seçilmiş incilər
غزل-1
اول ستمگر منه جفا قيلادور
خدمتيدن مني جدا قيلادور
ايككي قاشينينگ اتّفاقي بيله
ايككي جادو گؤزو بلا قيلادور
بيوفاليق قيليب منه اول شوخ،
اؤزگهلرگه نهدن وفا قيلادور؟
هيچ كيمگه جفاي تكمهيدور،
نه جفا كيم قيلور منه قيلادور
اي عبيدي، گلور سنه يارينگ
حاجتينگني روا قيلادور
عبيدي- بحر خفيف
غزل-2
اي جان و جهان، جسم آرا جان بير نئچه گوندور،
مشغول جهان بولما، جهان بير نئچه گوندور
قالماغيسيدور نام و نشاندين اثر آخير،
تيريكليگ ايله نام و نشان بير نئچه گوندور
زنهار كؤنلو كون و مكاندين اوزه گؤر كيم
عالم آرا بو كون و مكان بير نئچه گوندور
گولشن گوليدك بولما يانا حوسنونه مغرور
حوسني اونون اي سر روان بير نئچه گوندور
سؤزونگني عيان ائيلهمه هر كيمگه، عبيدي،
عاشق كيشيگه سوز نهان بير نئچه گوندور
عبيدي- بحر هزج
غزل-3
سوجوقرَكدير سوزونگ شهد و شكردين،
يوزونگ هم تازهراق گولبرگ تردين
كؤنگول بيمار بولدي، جانيم افكار
طبيبا، كئچمهگيل بو خستهلردين
ايكي ياريم تورور سنسيز يوره گيم
صدفدَك، كيم جدا بولغاي گوهردين
منه بارايردي هجرينگده خطرلر،
وصالينگ ميني كئچوردي خطردين
گؤزوم ياشي بيگين توفراقه توشتوم،
خدارا سالماغيل ميني نظردين!
خدادن بي خبردور واعظ شهر،
نه سورار سن خبر اوْل بيخبردين!
گوذاري قيلمادينگ بير يول باشيمغه،
شيباني غمدهدير بو رهگذردين.
شيباني- بحر هزج
غزل-4
اول كي ميسكينلرقه دونيا دولتين قيلدي نصيب،
آخرتنينگ دولتين هم بيرسه هئچ ايرمس غريب
بدعت اهليني ساووردوم ماوراءالنهر آرا،
اوشبودور ايشيم خوراسان ملكيده هم عنقريب
لشكرِ اسلامني چكسم قيزيل بؤرك اوستينه،
بولغوسي ياور مدينه كشوريندين شول حبيب
من قيليجني شرع اوچون چاپتيم، خدا آگاهدور،
ليك بيلمسلر بوني قاضي بيله شيخ و خطيب،
اي شيباني، عشق درديندور سنينگ كؤنگلونگ آرا،
بيل كي يوق بو دردقه معشوقدين اؤزگه طبيب
شيباني-بحر رمل
غزل-5
اول صنم كي سو ياقاسيندا پري تك اولتورو
غايت نازوكلوگيندين سو بيله يوقسا بولور
تا مگر كيم سلسبيل آبينا جولاني قيلا،
گلدي جنّت روضهسيندين آب كوثر ساري حور
اول اليق كيم سودين آريقتور يوماس آني سودا،
بلكه سوني پاك بولسون دئپ اليقي بيرله يور
ايمدي بيلديم، راست ايرميش، ملكي گؤردو گؤز بيله،
اول كي دئرلر، سو قيزي گهگاه گوزگه گؤرونور
قاشلارينگ يايني عطايي گؤرگهلي حوسن ايچره تك
صبحدم محرابلاردا سورهي ياسين اوقور
عظايي- بحر رمل
غزل-6
جنون دفعيغه قيلديم يوزده قان ياشدين عيان تعويذ،
كي يازغاندا گرهك شنگرف بيرله زعفران تعويذ،
بولوبتور تازه قانليغ داغ و تيرفاق خطلري بيرله
تنيم اول نوع، كيم گؤركن كيشي، قيلغاي گمان تعويذ
دئمه تعويذ، كيم افسون سودا ائردي كؤنگلومگه،
گر آشتي شعلهي عشق و جنون يازغان زمان تعويذ
منه يازينگ دوعا، كيم اول پريني گؤرگه من ناگه؛
يازارلار چون پري گؤزگه عيان بولغان زامان تعويذ
نوايي عشق اسرارين يازيب بوينينغه آسيبدور،
تصوّر قيلمهغيل سن، اي رفيق مهربان تعويذ
نوايي- بحر هزج
غزل-7
كيشي وصالي توني باري بيله باتقونجه
جمال شمعينه قيلسون نظر تانگ آتقونجه
ميّسر اولمادي جان بيرمك و لبين اؤپمك،
نئدين كي قالمادي جانيم آني اوناتقونجه
ميني يوق ائتكن ايرور هجر سنگ باراني،
نئدين كي ياغدي تنيم تاش ايچيمگه ياتقونجه
ملالدين مني بير جرعه بيرله ساتقون آل،
خروش عربده بيرله جهانغه ساتقونجه
كؤنگول جراحتيغه ياق وصال مرحميني،
فراق خارهسي بيرله باشيم اوشاتقونجه
صلاح توْنيني چاك ائتسه، ياخشيراق اي شيخ
ريا يوروني بيله خرقهني ياماتقونجه
نوايي اهل فنا ديري حلقهسين خوش توت،
اؤزونگنو زهد و ريا مجمعيغه قاتقونجه
نوايي- بحر مجتس
غزل-8
ياردين آيرو كؤنگول ملكي دورور، سلطاني يوق،
ملك كي،سلطاني يوق، جسمي دورور كيم، جاني يوق
جسمدين جانسيز نه حاصل، اي مسلمانلار، كيم اول
بير قارا توفراق كيبيدور، كيم گول و ريحاني يوق
بير قارا توفراق، كيم يوقدور گول و ريحان آنا،
اول قارانقو گئجهدَك دور، كيم مَهِ تاباني يوق
اول قارانقو گئجه كيم يوقتور مَهِ تابان آنا،
ظلمتيدور كيم آنين سرچشمهي حيواني يوق
ظلمتي كيم چشمهي حيواني آنين بولماغاي،
دوزخيدور، كيم يانيندا روضهي رضواني يوق
دوزخي كيم روضهي رضواندين اولغاي نا اوميد،
بير خوماريدور كيم آندا مستليك امكاني يوق.
اي نوايي، بار آنا مونداق عقوبتلر كي، بار
هجردين دردي، وليكن وصلدين درماني يوق.
نوايي- بحر رمل
غزل-9
وه كي بير قاتلغه آنداق زار و حيران من بو گون
كيم گؤزو زولفي كيبي مست و پريشان من بو گون
دوزخ اهلي كويمهكينگيزدين مينينگ آليمدا كؤپ
دئمهنيز كيم مبتلاي داغ هجران من بو گون
بس كي اطفال آتتي تاش سوزي هجران ووردو اوت،
لالهدَك باشتين آياغقا داغ ايله قان من بو گون
ايستهمم آباد اتيپ پند ايله اي ناصح مني،
كيم بيرَو سيلي غميدن اسرو ويران من بو گون
اي حسيني، باشيم اوزره چتر ديكدور دودي آه
شكّ ائتمن دردي عشق اهليغه سلطان من بو گون
سلطان حين بايقرا-بحر هزج
غزل-10
بوتِ سيمين بريم بيزني اونوتما!
دوداغي شكّريم بيزني اونوتما!
فلكگه يئتدي آهيمنينگ توتوني؛
اَيا مَهپيكريم بيزني اونوتما!
چو تاراج ائيلهدينگ جان و كؤنولني،
گؤزو غارتگريم بيزني اونوتما!
سئور جانيم، بيگيم، خانيم، اوميديم،
عزيزيم دلبريم بيزني اونوتما!
گدا قانين جفا بيرله چو تؤكتونگ،
قاراغي كافريم بيزني اونوتما!
گدا- بحر هزج
غزل-11
اي جاندان آرتيق سئوگيليم، قصد ايتمه آخر جانيما
رحم ائتگيل، اؤتون سن مني، ناحق گيلورسن قانيما
اوتلوك گؤزون آليندا كؤپ بريان قيلديم جان و ديل
اسروك هم اول كافر نئدين ميل ايتمهدي بير يانيما؟
اول زلف چينقه توشتي و كونگول خطاسين بيلمهدي
اي خلق، بير تنگري اوچون پند ائتينگ اول نادانيما!
كؤنگلوم ائويني پوزدونگ و هرگز عمارت قيلمادينگ
اي حُسن گنجي، بير نظر قيل باري بو عنوانيما!
سكّاكي ييغلاب گؤز ياشين ياز يامغوري تك ياغدورور؛
يئتگيرگيل آني اي صبا، يوزي گولي خندانيما
سكاكي-بحر رجز
رباعيلر
تا كيم فلك ائوريلير دوام اولسون اونا،
اقبال بساطيدا مقام اولسون اونا،
هم نطق ايله جان بخش كلام اولسون اونا،
هم نظم كلامي، مستدام اولسون اونا
نوايي – سلطان حسين بايقرا اوچون دئييلميش
***
اسلام باشينگا تاج و تارك بولسون،
بارينگ تون و گون تنگري تبارك بولسون
ايشيتديم اوروس كافريني قيرميشسن،
اوغلوم، سنه غازيليك مبارك بولسون
شيباني
غربتقه غريب شادمان بولماس ايميش،
ايل آنا شفيق و مهربان بولماس ايميش
آلتون قفس ايچره گر قيزيل گول بوتسه،
بولبولغه تيكندَك آشيان بولماس ايميش
نوايي
زاهيد سنه حور و منه جانانه گرهك،
جنّت، سنه بولسون منه ميخانه گرهك.
ميخانه آرا عشق و پيمانه گرهك،
پيمانه نيچه بولسا، تولا يانا گرهك
نوايي
كؤز بيرله قاشينگ ياخشي، قاپاغونگ ياخشي،
يوز بيرله سؤزونگ ياخشي، دوداغينگ ياخشي،
اينگ بيرله مينگليك ياخشي، شاقاقينگ ياخشي،
بير-بيرنه ديين باشين آياغينگ ياخشي
نوايي
ياد ائتميش ايميش كيشيني غربتته كيشي،
شاد ائتميش ايميش كؤنگليني محنتته كيشي
كؤنگلوم بو غريبليقته شاد اولمادي آه،
غربتته سئوينمس ايميش البّته كيشي
بابور
كؤنگلوم تيلهگي وصال ايميشتوك بيلديم،
اول وصل داغي محال ايميشتوك بيلديم
هر قانداكي بولسا، مهرباندور دئر ايديم،
اول داغي غلط خيال ايميشتوك بيلديم
بابور
كؤنگلول تيلهگن مورادينا يئتسه كيشي،
يا بارچا مورادلارني ترك ائتسه كيشي.
بو ايككي ميسّر اولماسا عالمده،
باشيني آليب بير ساريغه گئتسه كيشي
بابور
اي محبلر، يئتسهنيز گر يازه سيز،
گول آداقيدا خماري يازهسيز
گر مين اؤلسم، تربتيمنينگ تاشيغه
«كشتهي بير شوخ ايرور» ديپ يازهسيز
مير سعيد
اير گرهك اؤرتنسه يانسا يالينه،
ياره يئييپ ياتسا آتنينگ يالينه
ايت اؤلومي بيرله اؤلسه ياخشيراق،
اير آتانيب دوشمنيغه يالينه
ابوبكر ميرزه
تولون آيغه نسبت ائتسم يارومي،
اول خجالتتين گول اولدي يارومي
تاري موينينگ زكاتين مين بيرهي:
يا ميصيرني، يا حلبمي، يا رومي
علي اسكندر شيرازي
سيندي كؤنگلوم شيشهسي غم تاشيدين،
قان سرايت قيلدي ايچ و تاشيدين
قورقارام، سين هم وفاسيزلار تگين
بولماغايسين ايچي كفر و تاشي دين
لطفي
لعليدين جانيمغه اوتلار ياقولور،
قاشي قدّيمني جفادين يا قيلور
من وفاسي وعدهسيدين شاد مين،
اول وفا بيلمن كي، قيلماس، يا قيلور
نوايي
تيغ عشقين يارهسيدور بوتمهگين،
درديني هر كيمگه آيتوب بوتمهگين
هجر صحراسيدور آهيم اوتيدين
آندا گؤي يا خود گياهي بوتمهگين
نوايي
تاپماجا
بير ييلان گؤدروم كي ايككي باشي بار،
آغزي بير دور، آياغي، بير تيشي بار
گاهي آغزين ساقلاييپتور بير ييلان،
اول ييلاننينگ حسرتيدين قان يوتار
جواب: اوخ
اي سؤز بيله قيلغان آفرينش آغاز
انسانني آرادان ائيلهگن محرم راز
چون كنفيكون صفحهسيغه بولدي تراز
قيلدي آني جمله باريدن ممتاز
نوايي
يعني كي چو عالمي يارتدي معبود
عالم ائلينه قدرت ايله وئردي وجود
انسان ايدي مقصود كي اولدو موجود
انساندين هم حبيبي ايدي مقصود
نوايي
تويوق-1
چون پري و حوردور آتينگ بگيم،
سرعت ايچره دوي ايرور آتينگ بگيم!
هر خدنگي كيم اولوس آندان قاچار،
ناتوان جانيم ساري آتينگ بگيم!
نوايي
تويوق-2
اي رقيب! اؤزون اونا توتسان هم ايت،
بيزه رحم ائيليب آنين كويوندان ايت.
گرچه وار دوزخجه عشقين شعلهسي
بيزي اؤز الين ايله اول ساري ايت!
نوايي
سئچمه بیتلر
ساق چو ايچيب منه توتار قوش،
تامشي-تامشي آني قيلاي نوش!
نوايي
ايستهسم دؤور اهليدين سئوگيني پنهان ائيلهمك
گئجه لر گه اينگرهمكدير عادتيم، گه سينگرهمگ
نوايي
چرخ ظولمونده كي بغضومني قيريب ييغلارمين،
ايگيرور چرخ كيمي اينچکيريب ييغلارمين
نوايي
چؤكورلر كي سنينگ يولوندا تيوريلميش آياغيمقه
چكيب اول كوي گردين سورمه تارتارمين قراغيمقه
نوايي
ايرور بس چو حسن و ملاحت سنه
ياسانماق، بزهنمك نه حاجت سنه
نوايي
بنيزلري گول-گول، موژهلري خار،
قاباقلاري گئن-گئن آغيزلاري تار.
نوايي
آنين كيم آل انگينده بن ياراتدي
بويو بيرله ساچيني تن ياراتدي
نوايي

